Wydawać, by się mogło, że rośliny są bytami bezmyślnymi i niemającymi żadnych cech ludzkich. Uznawane są za byty żywe, lecz pośledniejsze od zwierząt, ponieważ nie mają funkcji motorycznych, układu nerwowego ani nie potrafią myśleć. Wiele osób zastanawia się w takim razie, czy rośliny czują ból. Okazuje się, że prawda o życiu roślin może być inna, niż początkowo się wydawało.
Czy rośliny czują: Emocje roślin
Rośliny są znacznie inteligentniejsze, niż mogłoby się wydawać. Oczywiście, ich intelekt różni się od sposobu myślenia ludzi czy zwierząt. Odpowiedzią na pytanie, czy rośliny czują będzie tak. Mają one umiejętność odczuwania i reagowania na bodźce zewnętrzne, ale główną emocją odczuwaną przez rośliny je stres. Zatem, czy rośliny czują ból? – tak, ale objawia się ona jako wzmożony stres. Rośliny cierpiąc czują silny stres, który ich komórki wyrażają poprzez reakcję chemiczną.
Rośliny narażone są nieustannie na stres. Może on wynikać z zagrożeń wywołanych przez inne organizmy, jak grzyby, zwierzęta czy ludzie albo być abiotyczny, wynikający ze zmian otoczenia – natężenia światła, skoków temperatur, ilości wody, siły wiatru czy promieniowania UV. To, czy rośliny czują pozostaje, więc wciąż kwestią sporną ze względu na inny sposób odczuwania.
Jednak narażenie na ciągły stres doprowadziło do tego, że rośliny wypracowały na niego wysoką odporność. Musiały, ponieważ nie mogły same z siebie przed nim uciec. W efekcie posiadają one uwarunkowania umożliwiające im regenerację, obronę i adaptację.
Czy roślin czują: Układ nerwowy
Zdania, co do tego, czy rośliny czują są podzielone. Przede wszystkim uznaje się, że nie posiadają one układu nerwowego podobnego do ludzi czy zwierząt, co nie umożliwia im odczuwania. Jednak już od lat 20. XX wieku prowadzona jest dyskusja na temat alternatywnego układu nerwowego roślin i tego, czy rośliny czują cokolwiek.
Według części uczonych popierających teorię odmiennego układu nerwowego u roślin to światło odgrywa w roślinnym procesie odczuwania dużą rolę. Światło słoneczne przyczynia się do generowania impulsów elektrycznych, stanowiących nośniki informacji. Oznacza to, że informacja wysyłana jest poprzez sygnał elektrochemiczny podobnie, jak w przypadku ludzkich wiązań nerwowych. Wcześniej uważano, że sygnały w roślinach są przesyłane, jako hormony i sygnały chemiczne. Podobieństwo do układu nerwowego człowiek sprawia, że na pytanie „Czy rośliny czują?” Można odpowiedzieć tak.
Czy rośliny czują: Komunikacja
Odkrycie, w jaki sposób przekazywane są w roślinach informacje rzuca nowe światło na kwestię tego, w jaki sposób potrafią się one komunikować. Okazuje się, bowiem, że rośliny różnego rodzaju są w stanie między sobą się porozumiewać i to nawet na duże odległości. Fakt, czy rośliny czują sprawia, że nie odbierają one bodźców tylko we własnym obrębie, ale również przesyłają informację między sobą i innymi roślinami.
Na podstawie takiej komunikacji rośliny potrafią ostrzegać się przed zagrożeniami i uruchamiać procedury obronne, np. w przypadku drzew eukaliptusowych – jeżeli drzewo jest podgryzane przez zwierzęta to przesyła informację o tym innym drzewom, dając sygnał do produkcji gorzkiego soku. W ten sposób część zwierząt zostanie odstraszona. Udowadnia to także, czy rośliny czują ból.
Poza tym, kolejnym udowodnieniem, czy rośliny czują jest fakt, że potrafią się rozpoznawać. Dr Susan Dudley z McMaster University w Hamilton dowiódł, że rośliny są w stanie rozróżniać się nawzajem. W efekcie konkurują z roślinami innych gatunków, zaś spokrewnione rośliny traktują, jak rodzinę i chronią się wzajemnie. Widać to doskonale na przykładzie liści olbrzymiej lilii wodnej z gatunku Victoria Boliviana. Liście te w bardzo szybkim czasie zajmują powierzchnie całego zbiornika wodnego, w którym się rozwijają. W agresywny sposób zmuszają obce gatunki do odsuwania się lub tłamszą je, prowadząc do ich obumierania. Ich liście zajmują nawet do kilku metrów, więc nie dopuszczają światła po taflę wody dla rosnących tam roślin i glonów. Z kolei pozostawiają one miejsce do rozwoju innym liściom swojego gatunku.
Zobacz również: